Rozmowa poświęcona programowi Zakorzenione odbyła się w formule audycji radiowej w Polskim Radiu prowadzonej przez Patryka Michalskiego. Gośćmi programu były Monika Roszak z Fundacji Roll-na oraz Monika Szewczyk-Wittek z Fundacji Polska z Natury – partnerki programu i współtwórczynie publikacji “Kobiety dla przyrody”. Spotkanie miało charakter podsumowujący i refleksyjny, a jego kontekst, czyli koniec roku, stał się naturalnym punktem wyjścia do rozmowy o planach, odpowiedzialności i działaniach podejmowanych na poziomie lokalnym.
W dalszej części rozmowy program Zakorzenione został przedstawiony jako inicjatywa skierowana do kobiet działających na obszarach wiejskich i w małych miejscowościach. Podkreślano, że zakorzenienie rozumiane jest tu szeroko: jako relacja z miejscem, przyrodą, lokalną historią i społecznością, ale także jako gotowość do wzięcia odpowiedzialności za przestrzeń, w której toczy się codzienne życie. Zakorzenione nie są programem narzucającym gotowe rozwiązania, lecz przestrzenią, w której lokalne liderki same identyfikują potrzeby i wyzwania swoich społeczności.
“Zaczęło się od trzech kobiet, które spotkały się w Krakowie, nie w miejscu, w którym mieszkają i zaczęły dyskutować o tym, że brakuje projektów, które dedykowane byłyby kobietom mieszkającym na obszarach wiejskich, małych miast i które chciałyby zrobić coś dla swojego otoczenia dla miejsca, w którym mieszkają, ale pod kątem środowiska i przyrody. Ten ogień, który tam wybuchł w 2022 r. spowodował, że postanowiłyśmy te nasze rozmowy bardzo szybko przekuć w działanie” – Monika Szewczyk-Wittek
W rozmowie wielokrotnie wracano do początków programu i decyzji, by rozpocząć go od niewielkich działań pilotażowych. Zwracano uwagę na to, jak duże zainteresowanie mikrograntami ujawniło skalę niewidocznej dotąd aktywności kobiet w małych miejscowościach. Ten etap programu pokazał, że nawet ograniczone środki finansowe mogą stać się impulsem do działań angażujących mieszkańców i uruchamiających procesy zmiany.
Istotnym wątkiem rozmowy była sprawczość rozumiana w skali lokalnej. Zamiast abstrakcyjnych dyskusji o politykach klimatycznych czy globalnych strategiach, akcentowano znaczenie działań osadzonych w codziennym doświadczeniu mieszkańców. Rozmowa pokazywała, że ochrona środowiska i adaptacja do zmian klimatu stają się zrozumiałe i akceptowalne wtedy, gdy wynikają z realnych potrzeb: zagospodarowania przestrzeni publicznej, oszczędzania wody, poprawy jakości życia dzieci czy budowania relacji sąsiedzkich.
Ważnym elementem rozmowy była również prezentacja publikacji “Kobiety dla przyrody” opartej na historiach lokalnych liderek. Narzędziownik nie został przedstawiony jako zbiór instrukcji, lecz jako zapis doświadczeń i dróg prowadzących do zaangażowania społecznego. Historie te pokazują różnorodność motywacji i form działania, a także to, że bycie liderem nie ma jednego wzorca i często rodzi się z potrzeby reagowania na zmiany zachodzące w najbliższym otoczeniu.
„Zachęcamy przedstawicielki różnych kół gospodyń wiejskich do tego, żeby prowadziły działania na rzecz środowiska. My próbujemy im przypomnieć o tym zakorzenieniu, czyli o powrocie do tego, co kiedyś było, jak postępowały mame, babcie – tę troskę miały. Ta troska oczywiście pochodziła z oszczędności lub braków, ale warto do niej wrócić. Chcemy oczywiście pokazywać różne formy działania” – Monika Roszak
W końcowej części rozmowy pojawił się wątek wspólnoty i znaczenia relacji międzyludzkich. Podkreślano, że wiele inicjatyw rodzi się z nieformalnych rozmów, spotkań i wspólnego planowania, które z czasem przeradzają się w działania angażujące coraz szersze grono mieszkańców. W tym sensie program Zakorzenione został pokazany nie tylko jako zestaw projektów środowiskowych, ale jako proces wzmacniania lokalnych społeczności i budowania kapitału społecznego.
Cała rozmowa była spójną opowieścią o tym, jak zmiana może zaczynać się blisko domu: od uważności na miejsce, w którym się żyje, i od gotowości do wspólnego działania. Zachęcamy do odsłuchania pełnej audycji, aby poznać wszystkie wątki i kontekst, w jakim program Zakorzenione został opowiedziany.